3. Szczyt Antydopingowy Europy Środkowej i Wschodniej

W dniach 12–14 października 2026 r. na Santorini w Grecji odbył się 3. Szczyt Antydopingowy Europy Środkowej i Wschodniej. Przedstawiciele krajowych organizacji antydopingowych (NADO), Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) oraz instytucji partnerskich spotkali się, aby rozmawiać o najważniejszych wyzwaniach współczesnego antydopingu i o tym, jak system powinien rozwijać się w kolejnych latach.

Gospodarzem tegorocznej edycji była Grecka Agencja Antydopingowa (EOKAN/HADA), która zorganizowała wydarzenie we współpracy z Organizacją Antydopingowej Europy Środkowej (CEADO) oraz Polską Agencją Antydopingową (POLADA).

Szczyt po raz pierwszy odbył się w Warszawie w 2023 roku z inicjatywy POLADA. Rok później przedstawiciele środowiska antydopingowego spotkali się w stolicy Serbii, Belgradzie. Konferencja ta stała się miejscem regularnych spotkań organizacji antydopingowych z Europy Środkowej i Wschodniej, które mogą dzięki niemu wymieniać doświadczenia, dzielić się dobrymi praktykami i wspólnie wzmacniać krajowe systemy antydopingowe.

Otwarcie Szczytu

Szczyt otworzyli dr Grigorios Leon, prezes EOKAN/HADA, Ioannis Vroutsis, minister sportu Grecji oraz Anastasios-Nikolaos Zorzos, burmistrz Santorini.

Do uczestników online zwrócili się również prezydent WADA Witold Bańka oraz Olivier Niggli, dyrektor generalny WADA. W imieniu CEADO uczestników powitał Michael Cepić, przewodniczący organizacji.

Program spotkania obejmował sześć paneli. Rozmawiano o wdrażaniu Światowego Kodeksu Antydopingowego 2027, finansowaniu projektów ze środków Unii Europejskiej, wykorzystaniu sztucznej inteligencji, włączeniach dla celów terapeutycznych (TUE) i zarządzaniu wynikami, systemach ADAMS i DCO Central oraz aktualnej sytuacji antydopingu na świecie.

Jednym z tematów, który powracał podczas wielu dyskusji, była także niezależność krajowych organizacji antydopingowych.

Panel 1: Wdrażanie Kodeksu – na co NADO muszą być gotowe?

Moderator: Gergely Szabo (dyrektor ds. prawnych, Węgierska Agencja Antydopingowa – HUNADO). Paneliści: dr Michał Rynkowski (Senior Manager ds relacji z europejskimi NADO i rządami, Światowa Agencja Antydopingowa), Dario Campara (Dyrektor Zarządzający, NADA Austria), dr Grigorios Leon (prezes EOKAN/HADA) oraz Neda Ojdanic (dyrektor Komisji Antydopingowej Czarnogóry).

Nowy Światowy Kodeks Antydopingowy oraz związane z nim Standardy Międzynarodowe wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku.

Paneliści zgodzili się, że nowe przepisy mają zwiększyć spójność systemu, ale samo ich przyjęcie nie wystarczy. NADO będą potrzebować dobrze przygotowanych pracowników, jasnych procedur, szkoleń i sprawnej organizacji pracy. Konieczne będzie także dostosowanie krajowych przepisów do nowych zasad.

Podkreślano, że wszystkie NADO muszą spełniać te same standardy, choć ich sytuacja jest bardzo różna. Organizacje różnią się wielkością, doświadczeniem, budżetem i liczbą pracowników. Dlatego mniejsze i młodsze NADO mogą potrzebować większego wsparcia oraz możliwości korzystania z doświadczeń bardziej rozwiniętych organizacji.

Panel 2: Wzmacnianie krajowych systemów antydopingowych dzięki funduszom UE

Moderator: Paulina Budek (Manager, Partnerships and Institutional Relations, Światowa Agencja Antydopingowa). Paneliści: Izabela Pelczyńska, European Education and Culture Executive Agency (EACEA), Łukasz Smogorowski (koordynator zespołu Erasmus+ Sport, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji – FRSE), Aurélien Favre (Executive Director, European Observatoire of Sports and Employments – EOSE), dr Antonio Julio Nunes (dyrektor Agencji Antydopingowej Portugalii – ADoP).

Panel dotyczył możliwości wykorzystania funduszy Unii Europejskiej, przede wszystkim programu Erasmus+, do rozwoju działań antydopingowych.

Środki te mogą wspierać m.in. edukację, rozwój kompetencji, mobilność, współpracę międzynarodową oraz rozwój samych organizacji.

Eksperci podkreślali, że dobry projekt powinien zaczynać się od konkretnej potrzeby lub problemu. Dopiero później należy szukać odpowiedniego programu finansowania i partnerów.

Nie muszą nimi być wyłącznie organizacje antydopingowe. W projekty mogą angażować się również uczelnie, organizacje pozarządowe, instytucje publiczne i inne podmioty posiadające doświadczenie w realizacji projektów europejskich.

Panel 3: Wykorzystanie sztucznej inteligencji w antydopingu

Moderator: Tomáš Pagáč (Zastępca Dyrektora, Słowacka Agencja Antydopingowa– SADA). Paneliści: Penny Konitsioti Rizou (prawniczka, członkini Panelu Pierwszej Instancji EOKAN/HADA), Dora Hegyi (wiceprzewodnicząca Athlete Council WADA) oraz Tahmina Taghi-zada (dyrektor Agencja Antydopingowa Azerbejdżanu – AMADA).

Sztuczna inteligencja była jednym z najczęściej dyskutowanych tematów tegorocznego Szczytu.

AI może wspierać m.in. analizę danych, planowanie kontroli, ocenę ryzyka, edukację oraz przekazywanie zawodnikom informacji o ich prawach i obowiązkach.

Jednocześnie paneliści wyraźnie podkreślali konieczność ochrony danych, prywatności i praw zawodników. Sportowcy powinni wiedzieć, jakie informacje są zbierane, kto ma do nich dostęp i w jaki sposób mogą zostać wykorzystane.

Im większy wpływ AI może mieć na sytuację zawodnika – na przykład na wybór do kontroli lub na przebieg postępowania dyscyplinarnego – tym większy powinien być nadzór człowieka.

Najważniejszy wniosek był prosty: sztuczna inteligencja może wspierać podejmowanie decyzji, ale nie może zastępować odpowiedzialności człowieka.

Panel 4: TUE i zarządzanie wynikami w świetle Kodeksu 2027

Moderator: Spyridoula Christopoulou (Head of Scientific Support & Quality Office, EOKAN/HADA). Paneliści: Alexandre Csuzdi-Vallee (Radca prawny, Zarządzanie wynikami, WADA), Aleksandra Łysuniak-Strauch (przewodnicząca Panelu Dyscyplinarnego II instancji) oraz Sylvia Mindova (sekretarz generalna Bułgarskiego Centrum Antydopingowego).

Dyskusja dotyczyła nowych terminów, tymczasowych zawieszeń, retroaktywnych TUE oraz rozwiązań, które mają usprawnić część postępowań. Rozmawiano również o tym, jak nowe zasady wpłyną na codzienną pracę krajowych organizacji antydopingowych.

Dużo uwagi poświęcono temu, aby podobne sprawy były rozpatrywane w podobny sposób w różnych krajach. Paneliści podkreślali znaczenie dobrze uzasadnionych decyzji, dostępu do zanonimizowanego orzecznictwa oraz regularnej wymiany doświadczeń między panelami dyscyplinarnymi.

Dyskusja pokazała, że wspólny Kodeks jest ważny, ale równie ważne jest spójne stosowanie jego przepisów w praktyce.

Panel 5: ADAMS i DCO Central – praktyczne wyzwania i dobre praktyki

Moderator: Gabriela Andreiasu (dyrektor generalna Narodowej Agencji Antydopingowej Rumunii – RNADA). Paneliści: Ndiate Chaya Ndiaye (Head of Digital Insights, WADA), Kevin Wieninger (Naczelnik Departamentu Kontroli, NADA Austria) oraz Jan Stejskal (Naczelnik Departamentu Kontroli, Czeska Komisja Antydopingowa – CADC).

Panel dotyczący ADAMS i DCO Central miał bardzo praktyczny charakter.

ADAMS to system WADA służący do zarządzania informacjami antydopingowymi, natomiast DCO Central to narzędzie wykorzystywane przez kontrolerów antydopingowych do elektronicznego rejestrowania kontroli.

Prelegenci mówili o problemach, z którymi spotykają się w codziennej pracy. Dotyczyły one m.in. stabilności systemu, synchronizacji danych, konieczności ręcznych poprawek oraz działania narzędzi podczas kontroli prowadzonych w terenie.

Kluczowe jest to, aby dane z kontroli były prawidłowo zapisywane i przesyłane. Nawet poprawnie przeprowadzona kontrola może powodować problemy, jeśli dokumentacja nie zostanie właściwie zsynchronizowana z systemem.

Główny wniosek był jasny: cyfryzacja powinna ułatwiać pracę DCO i NADO, a nie tworzyć dodatkowe problemy techniczne.

Panel 6: Aktualna sytuacja antydopingu na świecie

Moderator: Michael Cepić (dyrektor NADA Austria, przewodniczący CEADO). Paneliści: Sebastien Gillot (Dyrektor, Biuro Europejskie i ds. Relacji z Ruchem Sportowym, WADA), Zaneta Csaderova (dyrektor Słowacka Agencja Antydopingowa – SADA), Hubert Dziudzik (p.o. dyrektora POLADA) oraz Nino Gamtkitsulashvili (dyrektor, Gruzińska Agencja Kontroli Antydopingowej i Edukacji – GADCEA).

Ostatni panel łączył spojrzenie na globalne zmiany z perspektywą organizacji działających w regionie.

WADA podkreśliła, że do 1 stycznia 2027 roku krajowe przepisy i regulacje powinny zostać dostosowane do nowych zasad. Zwrócono również uwagę, że rolą WADA jest nie tylko monitorowanie zgodności z przepisami, lecz także wspieranie organizacji w ich rozwoju.

Duża część dyskusji dotyczyła niezależności NADO, wpływu polityki na sport oraz zaufania do systemu antydopingowego.

Antydoping nie powinien być narzędziem budowania pozycji politycznej ani narzędziem żadnego rządu. Dlatego tak ważne jest, aby organizacje antydopingowe mogły działać niezależnie. Jako region mamy silny mandat do współpracy, wymiany doświadczeń i wspólnego poszukiwania rozwiązań – powiedział Hubert Dziudzik, p.o. dyrektora POLADA.

Panel dotyczył także Rekomendacji 19 i jej wpływu na organizację kontroli podczas dużych imprez sportowych. Uczestnicy zwracali uwagę, że wzmacnianie niezależności systemu jest ważne, ale przy wprowadzaniu nowych zasad trzeba również brać pod uwagę koszty i kwestie organizacyjne.

Na zakończenie mocno wybrzmiał temat współpracy regionalnej. CEADO może wspierać wymianę doświadczeń, mentoring, wspólne rozwiązywanie problemów oraz dialog z WADA.

Zakończenie i najważniejsze wnioski

Szczyt zakończyło oświadczenie uczestników, przedstawione przez Michaela Cepica, przewodniczącego CEADO, oraz wystąpienie dr. Grigoriosa Leona, prezesa EOKAN/HADA.

We wszystkich sześciu panelach powracał jeden wspólny przekaz: nowy Kodeks, sztuczna inteligencja i narzędzia cyfrowe mogą usprawnić działanie systemu antydopingowego, ale wymagają dobrego przygotowania, odpowiednich zasobów i ścisłej współpracy.

NADO powinny otwarcie mówić o swoich wyzwaniach, korzystać z doświadczeń innych organizacji i wspólnie szukać rozwiązań. Szczyt po raz kolejny pokazał też, jak ważną rolę odgrywa CEADO jako platforma współpracy organizacji antydopingowych z Europy Środkowej i Wschodniej.

Wkrótce rozpocznie się nabór państw zainteresowanych organizacją kolejnej edycji Szczytu. Wszystkie zainteresowane kraje będą mogły zgłosić swoją kandydaturę.